Zamek Ogrodzieniec | Rowerem Po Śląsku

Zamek Ogrodzieniec

Zamek Ogrodzieniec

Zamek Ogrodzieniec

Zamek Ogrodzieniec, a właściwie jego ruiny, leży na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej we wsi Podzamcze w powiecie zawierciańskim. Położony jest na Górze Janowskiego, która jest najwyższym wzniesieniem Jury i liczy 515m n.p.m.

Zamek został wybudowany w połowie XIV wieku z inicjatywy Króla Kazimierza Wielkiego, natomiast ok. 1386 roku z nadania Króla Władysława Jagiełły zamek otrzy­mali Włod­kowie z Chra­bi­mowic h. Sulima. Następnie właścicielami zamku (ok. 1470r.) stali się bogaci mieszczanie krakowscy Ibram i Piotr Salomonowiczowie. Ok. 1488 roku przejęli go Rzeszowscy, a po czterech latach stał się własnością braci Pileckich. Następnie ok. 1522 roku zamek trafił znów na chwilę do Włodków, po czym został kupiony przez Jana Bonera, należącego do jednej z najbogatszych rodzin za czasów Jagiellonów.

Po jego śmierci zamek objął jego bratanek Seweryn Boner. Ten po małżeństwie z Zofią Bethmanówną i połączeniu ogromnych majątków obu rodzin, postanowił zbudować okazałe gniazdo rodowe. Nastąpiła więc całkowita przebudowa zamku – rozebraniu uległy stare mury gotyckie i warownia stała się wspaniałą renesansową rezydencją. Mówiło się o nim „mały Wawel”. Seweryn Boner wzniósł na skałach czterokondy­gna­cyjne skrzy­dło, w którym wykuto w skale studnię głęboką na 100 m. Nad­bu­dował także zamek środ­kowy oraz wieżę połud­niową o dwie dodatkowe kondy­gnacje oraz wzniósł Basztę Kre­dencer­ską i Basztę Bramną z mostem zwod­zonym, fosą oraz dojaz­dem na arkadach. Właściciele wypełnili zamek pięknymi arrasami, gobelinami, mahoniowymi i hebanowymi meblami. Bonerowie wyposażyli go w najcenniejsze przedmioty sprowadzane z zagranicy. W latach 1550-60 Stanisław Boner wzniósł dwukondy­gna­cyjne skrzy­dło zachod­nie (syp­i­al­nia i bib­lioteka), zbudował sklepiki – budynki gospo­dar­cze przy dziedz­ińcu, wzniósł Kurzą Stopę, belu­ard oraz mur kur­tynowy. Na dziedz­ińcu zbudował sys­tem ganków, balkonów i log­gii, które stanowiły serce skom­p­likowanego układu komu­nika­cyjnego na zamku. Stanisław wzniósł również mur otacza­jący przedzam­cze od strony połud­niowej oraz praw­dopodob­nie budynek browaru i gorzelni na tere­nie przedzamcza. W 1562 zamek przeszedł w posiadanie marszałka wielkiego koronnego Jana Firleja. Był on mężem Zofii – córki Seweryna Bonera. Buduje on dziedziniec ryc­er­ski (turniejowy), Firlejowie stworzyli też nowoczesne umoc­nienia: bas­tion belu­ard i suchą fosę.

Następnie Zamek Ogrodzieniec stał się ofiarą najazdów i katastrof, które powodowały coraz większe zniszczenia. W 1587 r. zamek szturmem zajęły austriackie wojska Maksymiliana Habsburga wycofujące się spod Krakowa, po nieudanym oblężeniu. Zamek został wówczas zdobyty, ale nie został splądrowany. W latach 1649-55 Andrzej Firlej, kasztelan lubelski rozpoczął nowe prace budowlane. Wzniósł m.in. salę marmurową nad beluardem i ozdobił wnętrza w stylu barokowym. W 1655 roku w czasie potopu, stacjonujące tu wojska szwedzkie spowodowały pożar, który strawił znaczną część zamku. Zamek został zniszczony i ograbiony. W 1669 roku zamek kupił kasztelan krakowski Stanisław Waszy­cki. Odbu­dował zamek po zniszczeni­ach potopu szwedzkiego, otoczył go murem obwodowym, zbudował bramę wjaz­dową z mostem zwod­zonym i fosą przed wjaz­dem na teren przedzam­cza (oko­lice obec­nego budynku kasy bile­towej). Przy bramie wjaz­dowej zbudował sta­jnię i wozownię, których fun­da­menty stoją do dziś. Około 1695 r. zamek przeszedł w ręce Męcińskich. Następnie w 1702 r. znacznie ucierpiał w czasie pożaru wznieconego przez wojska szwedzkie Karola XII. Pożar strawił wówczas ponad połowę zamku. Praktycznie nie podjęto już jego odbudowy. Zamek około 1784 roku od rodziny Męcińskich odkupił Tomasz Jakliński, lecz nie dbając o jego stan techniczny, doprowadził do całkowitej ruiny. Ostatni mieszkańcy opuścili zrujnowaną warownię około 1810 roku. Kolejnym właścicielem Ogrodzieńca był Ludwik Kozłowski. Ten zupełnie nie liczył się z zabytkową wartością budowli, niszcząc jej mury w celu pozyskania budulca i sprzedając zamkowe wyposażenie Żydom.

W 1885 roku ruiny zamku odwiedził 19 letni wów­czas Alek­sander Janowski. Zain­spirowany widok­iem warowni, świad­czącej o dawnej świet­ności Pol­ski, założył w 1906 roku Pol­skie Towarzystwo Kra­joz­naw­cze (późniejszy PTTK), a ruiny Zamku Bon­erów zostały sym­bolem organizacji. Po II wojnie świa­towej w lat­ach 1949–51 oraz 1964–73 Państwo Pol­skie wykon­ało prace kon­ser­wa­torskie i zabez­piecza­jące, po których zamek został udostęp­niony do zwiedzania.

Obecnie na ruinach Zamku Ogrodzieniec odbywają się imprezy masowe. Ruiny służyły kilkakrotnie jako plenery filmowe, min. przy okazji produkcji „Rycerza”, „Janosika”, czy „Zemsty” Andrzeja Wajdy. Jak z innymi zamkami Jury, także z ogrodzieniecką twierdzą związane są legendy. Ponoć w księżycowe noce na murach zamku pojawia się olbrzymi czarny pies, ciągnący za sobą wielki łańcuch. Jak twierdzą wtajemniczeni, jest to dusza bogatego i okrutnego kasztelana krakowskiego, Stanisława Warszyckiego, jednego z panów zamku.

KAPLICZKA W PODZAMCZU

Na sąsiadującym z zamkiem ryneczku w Podzamczu znajduje się kapliczka, która została wybudowana z elementów zamkowych (portal, ślimacznice, gzyms). W jej wnętrzu znajdują się oryginalne elementy z kaplicy zamkowej w baszcie bramnej – zwornik sklepienia, kula armatnia, która miała wpaść do zamku w czasie potopu szwedzkiego oraz renesansowa figura Matki Boskiej.

Więcej informacji o godzinach otwarcia i cenach biletu na oficjalnej stronie Zamku Ogrodzieniec.

TRASY ROWEROWE

 

ZAMEK OGRODZIENIEC – GALERIA

Print Friendly, PDF & Email

ZOBACZ TEŻ

FACEBOOK

INSTAGRAM

Something is wrong.
Instagram token error.

NEWSLETTER

WYSZUKIWARKA