Czerwony szlak rowerowy nr 6: Gliwice - Krzanowice

Czerwony szlak rowerowy nr 6 swój początek ma w Gliwicach przy granicy z Zabrzem, a koniec w Krzanowicach na granicy polsko-czeskiej. Trasa ma 84km długości i po drodze przebiega jeszcze przez Lasy Rudzkie i Racibórz. Szlak ma olbrzymi potencjał i ciekawy przebieg, ale wiele niedociągnięć związanych ze spójnością i oznakowaniem sprawia, że ten potencjał nie jest wykorzystany. Ze względu na długość trasy, szlak w całości przeznaczony jest raczej dla zaawansowanych rowerzystów.

Warto też rozważyć trasę od Gliwic do Raciborza, wspomagając się pociągiem. Wyjdzie nam ok. 68-kilometrowa, atrakcyjna wycieczka z łatwym dojazdem.

Czerwony szlak rowerowy nr 6 według pierwotnej koncepcji miał rozpocząć się w Sławkowie, skąd przez Dąbrowę Górniczą, Piekary Śląskie, Bytom i Zabrze miał prowadzić do Gliwic, a dalej według tego co prezentuję w tym wpisie – do Krzanowic. Niestety szlak w całości nigdy nie powstał. Dzisiaj oprócz opisanego odcinka, oznakowanie występuje jeszcze w Bytomiu.

Długość: 84km
Początek: Gliwice, granica z Zabrzem
Koniec: Krzanowice, granica z Czechami

Przebieg szlaku:
Gliwice: Żerniki – Szobieszowice (4km) – Centrum (7km) – Sikornik (10km) – Żernica (18km) – Nieborowice (20km) – Pilchowice (25km) – Stanica (29km) – Rudy (Zabytkowa Stacja Kolei Wąskotorowej: 36km) – Jankowice (44km) – Nędza (50km) – Racibórz (65km) – Wojnowice (73km) – Bojanów (77km) – Krzanowice (81km)

Data przejazdu: 02.05.2025

MAPA

Pobierz ślad trasy: GPX | KML | ZIP

Przydał Ci się artykuł? Skorzystałeś z pliku GPX? Możesz za to podziękować stawiając mi kawę :)

blok reklamowy

OZNAKOWANIE

Szlak oznakowany jest za pomocą zestawu znaków typu R-1 i R-3. Oznakowanie bardzo różne. W Gliwicach dobre, w powiecie gliwickim częściowe, a w Rudach brakuje oznakowania, bo nigdy nie powstało. Pojawia się znowu w Gminie Nędza, ale jest niepełne. W Raciborzu jest bardzo słabe i tak aż do końca szlaku. Koniecznie pobierzcie plik GPX.

Jak widzicie szlak jest wielkim zlepkiem. Każda gmina ma swoje oznakowanie, które nie było koordynowane z sąsiadami. Szkoda, bo szlak ma spory potencjał!

Skrzyżowanie szlaków rowerowych w Nieborowicach

Oznakowanie szlaku w powiecie raciborskim

DROGI I NAWIERZCHNIE

Na czerwonym szlaku numer 6 dominują asfaltowe drogi publiczne – stanowią one nieco ponad połowę całej trasy. Choć są to przeważnie spokojne lokalne szosy, fragmenty szlaku przebiegają również po bardziej ruchliwych drogach wojewódzkich, takich jak DW 922 w Nędzy czy DW 915 prowadząca do Raciborza. Zdecydowanie najwięcej odcinków z ruchem samochodowym znajduje się w ostatniej, trzeciej części szlaku – od Nędzy do jego końca.

Drogi rowerowe występują tylko w Gliwicach i Raciborzu i stanowią łącznie około 17% całej trasy. Ich jakość i forma są bardzo zróżnicowane – od wspólnych ciągów pieszo-rowerowych z kostki brukowej po wygodne asfaltowe drogi dla rowerów (DDR).

Jeśli spojrzymy na mapę, łatwo zauważyć, że drogi terenowe dominują w środkowej części szlaku. Najczęściej są to dobrej jakości drogi szutrowe, choć trafia się również krótki fragment drogi gruntowej wzdłuż wałów Odry między Nędzą a Raciborzem. Dlatego najlepiej sprawdzi się rower przystosowany do jazdy po drogach leśnych, np. gravel lub crossowy.

Jeśli miałbym wyróżnić jakiś fragment szlaku to z pewnością byłby to rewelacyjny szutrowy odcinek między Jankowicami a Nędzą. Najgorszym odcinkiem szlaku był zdecydowanie przejazd chodnikiem przez centrum Raciborza.

Wydzielona infrastruktura rowerowa: 14,4km (17%)
– utwardzona: 14,4km
– nieutwardzona: 0km
Droga publiczna asfaltowa: 43,2km (52%)
Droga szutrowa: 23,5km (28%)
Droga gruntowa: 1km (1%)
Inna: 1,4km (2%) – chodnik, bruk, płyty betonowe

Droga rowerowa wzdłuż alei Korfantego w Gliwicach

Szutrowa droga między Jankowicami a Nędzą

Gruntowy odcinek wzdłuż wałów przed Raciborzem

DOJAZD

Jeśli chcecie dojechać pociągiem to najbliżej początku szlaku jest dworzec kolejowy w Gliwicach. Znajduje się on niecałe 5km od początku szlaku i ok. 1,4km od najbliższego punktu szlaku. Ja polecam zacząć przy Radiostacji Gliwice, czyli ok. niecałe 2km od dworca.

Najbliżej końca szlaku jest dworzec kolejowy w Raciborzu – ok. 15km, a niecałe 1,5km od najbliższego punktu szlaku. Po drodze do pociągu wsiąść można jeszcze w Nędzy. Niestety bezpośrednio między Raciborzem a Gliwicami nie kursują pociągi, więc jeśli chcecie wrócić na miejsce startu, bo np. tam zostawiliście samochód to z przesiadką w Rybniku lub Katowicach.

Jeśli wybierzecie samochód to jest sporo parkingów do wyboru. Zaznaczyłem je na mapie.

CIEKAWE MIEJSCA

RADIOSTACJA GLIWICE

Drewniana wieża nadawcza, której wysokość 111 metrów daje jej status najwyższej istniejącej, zbudowanej w całości z drewna konstrukcji w Europie i najwyższej drewnianej wieży nadawczej na świecie. Obiekt wybudowany jest z bali z nieimpregnowanego drewna modrzewiowego, łączonego przy pomocy 16 100 mosiężnych śrub. Co ciekawe, w konstrukcji nie ma ani jednego stalowego gwoździa! Maszt radiostacji gliwickiej jest również istotnym miejscem w historii Polski. 31. sierpnia 1939 roku, czyli w dzień przed rozpoczęciem II wojny światowej Niemcy przeprowadzili tutaj tzw. „prowokację gliwicką”. Esesmani udający Polaków wdarli się do gliwickiej stacji nadawczej i nadali komunikat w języku polskim zapowiadający rychłą polską ofensywę i wzywający do powstania. Przez problemy techniczne nie udało im się nadać pełnego odzewu, wybrzmiały jedynie słowa: „Uwaga! Tu Gliwice. Rozgłośnia znajduje się w rękach polskich”. W ten sposób nazistowska propaganda już 31 sierpnia o godz. 22:30 obwiniła Rzeczpospolitą o rozpoczęcie wojny, a III Rzeszę przedstawiła jako ofiarę polskiej agresji.

KOŚCIÓŁ PW. ŚW. MICHAŁA ARCHANIOŁA W ŻERNICY

Kościół wybudowany został w 1661 roku z inicjatywy cystersów z Rud i jest jednym z najlepiej zachowanych drewnianych świątyń na Górnym Śląsku. Kościół znajduje się na Szlaku Architektury Drewnianej Województwa Śląskiego.

ZABYTKOWA STACJA KOLEI WĄSKOTOROWEJ W RUDACH

Kolej wąskotorowa, która kursowała tutaj od początku XX wieku, łączyła Gliwice z Raciborzem i liczyła 51km. Była niezwykle popularna, bo bardzo wygodna, przez co do 1945 roku przewozy dochodziły do 700 tysięcy osób w skali roku, a w latach 1949-63 nie spadały poniżej miliona! Stacja w Rudach była najważniejszą na trasie. Znalazły się tam warsztaty naprawcze taboru, tory postojowe dla wagonów i lokomotyw, punkt obrządzania parowozów i trójkąt torowy do ich obracania. Pociągi pod szyldem PKP regularnie kursowały tutaj do 1991 roku, a dzisiaj z 51-kilometrowego odcinka został tylko siedmiokilometrowy ze Stanicy do Stodół. Stacja w Rudach znajduje się na Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego, a wśród atrakcji oferowanych turystom jest zwiedzanie stacji i hali lokomotywowni, przejazd kolejką na trasie Rudy-Stodoły oraz Rudy-Stanica, a także drezyną na terenie stacji.

ZESPÓŁ KLASZTORNO-PAŁACOWY W RUDACH

Historia Rud jest ściśle związana z Cystersami, którzy przybyli w te rejony z małopolskiego Jędrzejowa w II połowie XIII wieku, budując okazały klasztor. Sprawna i zaradna gospodarka Cystersów w Rudach od początku ich obecności sprawiła, że w krótkim czasie założyli oni osiem nowych wsi, kolonizując dzikie jak dotąd tereny. Zajmowali się browarnictwem, bartnictwem, a także produkcją węgla i smoły. W dolinie rzeki Rudy zakładali stawy, w których prowadzili hodowlę ryb. Wybudowali system tam i kanałów, dzięki którym funkcjonowały huty żelaza, miedzi i szkła. Szeroko zakrojona działalność gospodarcza wpływała na przeobrażanie krajobrazu, ale również zasilała klasztorny skarbiec.

Pozycja klasztoru błyskawicznie rosła. Na początku XIV wieku wybudowano kościół pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, który uznawany jest za najstarsze sanktuarium maryjne na Śląsku. W klasztorze otworzono szkołę, która miała zadanie przygotować chłopców do życia zakonnego i kapłaństwa. Później szkoła została przekształcona w gimnazjum – prawdopodobnie pierwsze na Śląsku.

Historia rudzkich Cystersów zakończyła się w 1810 roku, kiedy to ogłoszono edykt o wyeliminowaniu roli religii w społeczeństwie. Klasztor zaczął pełnić funkcję szpitala wojskowego, a w 1820 roku stał się siedzibą księcia raciborskiego, który przebudował go na rezydencję magnacką. Po II wojnie światowej kościół oraz pałac zostały poważnie zniszczone i spalone przez wojska sowieckie. Dziś odnowiony zespół klasztorno-pałacowy jest własnością diecezji gliwickiej, a otaczający go park zachwyca swoimi walorami przyrodniczymi.

Na terenie parku przypałacowego rośnie Dąb Cysters, który jest najstarszym i najbardziej okazałym drzewem w parku.

Pocysterski Zespół Klasztorno-Pałacowy w Rudach

ZAMEK PIASTOWSKI W RACIBORZU

Racibórz jest jednym z najstarszych miast w Polsce i obok Opola jedną z historycznych stolic Górnego Śląska, gdzie rezydowali książęta opolsko-raciborscy. Jedną z największych atrakcji miasta jest przypominający o jego bogatej historii Zamek Piastowski. Znajduje się on na prawym brzegu Odry w dzielnicy Ostróg i powstał na miejscu grodu, wzmiankowanym w Kronice Galla Anonima we wpisie datowanym na rok 1108. W pierwszej połowie XIII wieku zaczęto wznosić partie murowane zamku, a w latach 1288-1293 książę Przemysł zbudował gotycką kaplicę św. Tomasz Becketa – angielskiego męczennika, zabitego przez rycerzy królewskich. Kaplica jest uznawana za perłę górnośląskiego gotyku i wykazuje podobieństwa do słynnej paryskiej kaplicy Sainte-Chapelle. Odnowiony niedawno zamek jest dostępny dla zwiedzających, a jego wnętrza kryją liczne wystawy, m.in. Śląskie Sherwood, skarby ziemi raciborskiej czy izba tradycji śląskiego więziennictwa.

W skład kompleksu zamkowego wchodzą także budynki browaru, którego początki sięgają 1567 roku. Niestety w 1858 roku wybuchł pożar, który tak zniszczył browar, że zdecydowano się go odbudować od podstaw w nowym miejscu. Po gruntownej modernizacji w latach 1896-97 i zatrudnieniu w 1898 roku piwowara Kaufmanna, browar zaczął ważyć piwo w stylu pilzneńskim, dzięki któremu zyskał uznanie w wielu miastach polskich i zagranicznych. Dzisiaj w Browarze Zamkowym produkowane są piwa Raciborskie.

PAŁAC WOJNOWICE

Jego historia rozpoczyna się w 1828 roku, kiedy to młody 24-letni lekarz Carl Johann Christian Kuh nabył 425 hektarów gruntów. Doktor Kuh w pałacu dokonywał chirurgicznych operacji oka, często nieodpłatnie. W 1875 roku majątek w Wojnowicach nabył Heinrich Friedrich August von Banck. Na przełomie XIX i XX wieku budynek został gruntownie przebudowany i rozbudowany na okazały pałac w stylu neobarokowo-klasycystycznym, w której to formie szczęśliwie dotrwał do dziś. Po wojnie mieścił się tu ośrodek dydaktyczny, później biura i mieszkania PGR-u, wreszcie szpital. Obecnie pałac jest własnością prywatną i nie można go zwiedzać. Do kompleksu pałacowego należy 4,5-hektarowy park z rzadkimi gatunkami drzew i krzewów oraz zagrodą dla zwierząt.

KOŚCIÓŁ PW. ŚW. WACŁAWA W KRZANOWICACH

Kościół pw. św. Wacława w Krzanowicach to zabytkowa świątynia o bogatej historii i dużym znaczeniu dla lokalnej społeczności. Został wzniesiony w stylu barokowym w XVIII wieku na miejscu starszej budowli sakralnej. Charakterystyczna dla kościoła jest jego wieża z cebulastym hełmem oraz bogato zdobione wnętrze z barokowym ołtarzem głównym i polichromią. Patron świątyni – św. Wacław – jest czczony jako męczennik i patron Czech, a jego kult na Górnym Śląsku ma długą tradycję. Kościół stanowi ważne miejsce modlitwy, a także lokalne centrum życia religijnego i kulturalnego Krzanowic.

MIEJSCA ODPOCZYNKOWE

Jak na tak długi szlak to niestety miejsc odpoczynkowych jest mało. Łącznie naliczyłem 3 wiaty turystyczne oraz 2 niezadaszone miejsca odpoczynkowe. Wiaty znajdziecie przed i za Stanicą oraz w Wojnowicach.